Çin Felsefesi Tarihi

0
394

Günümüzde alışageldiğimiz dünya düzeninde felsefe namına bildiğimiz literatürleri veya başka değişle felsefedeki temel esprileri genelde Avrupa’dan, dolaylı yoldan antik Yunan felsefesinden öğreniriz ve bu tür ilişkilerden başka birçoğumuz kendisini Avrupa’nın sınır ötesine taşıyamamıştır. Özellikle konu Çin’e geldiğinde felsefe nağmına yetişmiş olduğunu bildiğimiz insanlar bile yeni doğmuş bebek hükmüne geçebiliyorlar; hatip unvanını kazanmış kimseler kekemeliğe bürünebiliyorlar. Daha hususi konuşmak gerekirse, Çin toplumunun yemeklerini bile “sırtı havaya bakan her varlık” ve “böcek” lerden öte göremeyen sözüm ona sofistike toplumların Çin felsefesi karşısında bilgisizleri açıkça ortaya çıkıyor. Dolayısıyla Fung Yu-Lan’ın “Çin Felsefe Tarihi” kitabı, şu an içinde bulunduğumuz konum itibariyle bu konudaki eksiğimizi temel manada giderme adına sistematik olarak kaleme alınmış önemli eserlerden.

Kitabın yazarı Fung Yu-Lan, 1895 yılında Henan’da doğdu. Şangay ve Pekin üniversitelerinde, Çin felsefesinin yanı sıra, Batı felsefesi ve mantık üzerine çalıştı. 1918 yılında Amerika’ya gittikten sonra Columbia Üniversitesi’nde John Dewey’in öğrencisi oldu. Doktorasını tamamlayarak Çin’e geri döndü. En önemli eseri Çin Felsefesi Tarihi’ni 1934 yılında tamamladı. 1950 yıllarında tüm eserlerini Kültür Devrimi’ne uyması için yeniden yazmaya zorlandı. Bu ve bu kabilden baskılara rağmen Çin’i terketmeyen yazar, 1990 yılında Pekin’de öldü.

Arka Kapak

Çin’de felsefe tarihi binlerce yıl öncesine dayanır, fakat Çin’in batısındaki coğrafyada Çin felsefesi bilgisi ancak birkaç filozofun adıyla sınırlıdır.  Batı, Doğu’nun düşüncesine karşı ilgisizdir ama bu durum aynı zamanda, Çin düşüncesinin de  kendi dışındaki düşünce ve medeniyetlere ilgisizliğinden kaynaklanmıştır. 20. yüzyılın başında iki taraf için de durum değişmiş, Batı Çin felsefesini tanımak isterken Çin felsefesi de Batı düşüncesiyle tanışmıştır. Bu karşılaşma iki taraf için de verimli sonuçlar doğurmuştur.

Fung Yu-Lan’ın eseri, Çin felsefesinin tarihini ayrıntılı olarak ele alan  ilk eserdir. Batı felsfesini de yakından tanıyan Yu-Lan, Çin felsefesinde farklı düşünce akımlarını tarihsel bir perspektifle ve düşünceler arasındaki diyaloğa odaklanarak ele alıyor; böylece farklı okulların savundukarı tezler açıklığa kavuşurken, Çin felsefesinin temelini oluşturan Tao düşüncesi de bütün okulları birbirine bağlayan düşünce olarak belirginleşiyor. Çin Felsefesi Tarihi bilgiyi bir nesne olarak değil, bir oluş olarak değerlendiren Çin felsefesine ulaşmak için önemli ipuçları sunuyor. Çin felsefesiyle ilgili kaynakların sınırlı olduğu dilimizde, Yu-Lan’ın bu eseri önemli bir başvuru kaynağı olacak ve bu alanda bir boşluğu dolduracaktır.

“Çin Felsefesi Tarihi” Özet Çalışması İçin Tıklayınız